{"id":343,"date":"2016-05-31T08:12:50","date_gmt":"2016-05-31T08:12:50","guid":{"rendered":"http:\/\/www.fizyka.umk.pl\/~erihs\/?page_id=343"},"modified":"2026-01-22T15:14:03","modified_gmt":"2026-01-22T15:14:03","slug":"chromatografia-gazowa-spektrometria-mas-gc-ms","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.e-rihs.pl\/index.php\/chromatografia-gazowa-spektrometria-mas-gc-ms\/","title":{"rendered":"Chromatografia gazowa \u2013 spektrometria mas (GC-MS)"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Dysponent<\/strong>: Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Kontakt:<\/strong> <a href=\"mailto:sawoszct@uek.krakow.pl\">dr hab. Tomasz Sawoszczuk, prof. UEK\u00a0<img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/fizyka.umk.pl\/~erihs\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/koperta.gif\" alt=\"koperta\" width=\"14\" height=\"16\" \/><\/a><\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\">Opis Metody<\/h2>\n<p style=\"text-align: justify;\">Technika: mikroekstrakcja do fazy sta\u0142ej \u2013 chromatografia gazowa \u2013 spektrometria mas (SPME \u2013 GC \u2013 MS) s\u0142u\u017cy badaniu lotnych zwi\u0105zk\u00f3w organicznych emitowanych z obiekt\u00f3w zabytkowych. Pr\u00f3bka zwi\u0105zk\u00f3w lotnych pobierana jest z obiektu na tzw. w\u0142\u00f3kno SPME, w spos\u00f3b ca\u0142kowicie nieniszcz\u0105cy. Nast\u0119pnie w laboratorium zwi\u0105zki s\u0105 rozdzielane w chromatografie gazowym i poddawane analizie w spektrometrze masowym. Uzyskane chromatogramy poddawane s\u0105 analizie jako\u015bciowej i ilo\u015bciowej.<\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\">Zastosowanie<\/h2>\n<p style=\"text-align: justify;\">W dziedzinie badania obiekt\u00f3w zabytkowych metoda znajduje zastosowanie przede wszystkim do wykrycia:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>aktywno\u015bci metabolicznej grzyb\u00f3w ple\u015bniowych, powoduj\u0105cych biodeterioracj\u0119 obiekt\u00f3w zabytkowych. Na podstawie wyniku pomiaru, tzw. mikrobiologicznych lotnych zwi\u0105zk\u00f3w organicznych, mo\u017cna stwierdzi\u0107, czy zmiana zaobserwowana na obiekcie jest aktywnym zrostem ple\u015bni, czy te\u017c jest to grzybnia nieaktwywna (por. rys. 1. poni\u017cej). Na tej podstawie opiekun obiektu dostaje odpowied\u017a czy istnieje potrzeba przeprowadzenia dezynfekcji obiektu. Jest to wa\u017cne, poniewa\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 obiekt\u00f3w wykonanych jest z polimer\u00f3w naturalnych, kt\u00f3re s\u0105 bardzo wra\u017cliwe na dzia\u0142anie wi\u0119kszo\u015bci czynnik\u00f3w dezynfekcyjnych. Metoda zosta\u0142a opracowana w ramach zrealizowanego projektu<em> Badania biodeterioracji obiekt\u00f3w zabytkowych na podstawie analizy lotnych zwi\u0105zk\u00f3w organicznych emitowanych przez grzyby ple\u015bniowe<\/em> sfinansowanego przez Narodowe Centrum Nauki na podstawie decyzji DEC\u20132012\/05\/B\/HS2\/04094.<\/li>\n<li>lotnych marker\u00f3w post\u0119pu degradacji obiekt\u00f3w zabytkowych, przyk\u0142adowo furfuralu i kwasu octowego b\u0119d\u0105cych markerami degradacji papieru,<\/li>\n<li>chemicznych \u015brodk\u00f3w dezynfekcyjnych lub pestycyd\u00f3w zastosowanych do zabezpieczenia obiekt\u00f3w, w przypadku gdy brak takiej informacji w karcie obiektu<\/li>\n<li>substancji zastosowanych w trakcie zabieg\u00f3w konserwatorskich, w przypadku gdy brak takiej informacji w karcie obiektu<\/li>\n<\/ul>\n<h2 style=\"text-align: justify;\">Instrument<\/h2>\n<p style=\"text-align: justify;\">W badaniach wykorzystywane s\u0105:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>w\u0142\u00f3kna SPME \u2013 tzw. w\u0142\u00f3kno kanapkowe sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z trzech sorbent\u00f3w DVB\/CAR\/PDMS (Supelko); pob\u00f3r pr\u00f3bek<\/li>\n<li>chromatograf gazowy (GC, Trace 1310, Thermo Scientific Inc.(USA), Dozownik z linerem przeznaczony do desorpcji w\u0142\u00f3kien SPME, kolumna kapilarna RXi-5MS (Restek, USA): 30 metr\u00f3w, \u015brednica wewn\u0119trzna 0.25mm ID, grubo\u015b\u0107 z\u0142o\u017ca 0.25\u00b5m; rozdzia\u0142 badanych zwi\u0105zk\u00f3w<\/li>\n<li>\u00a0kwadrupolowy spektrometr masowy (MS, ISQ), Thermo Scientific Inc.(USA). jonizacja elektronami (EI) o energii 70eV, zakres pomiarowy mas 2 \u2013 650 m\/z, pomiar ca\u0142kowitego pr\u0105du jonowego (TIC) lub w trybie SIM. Identyfikacja badanych zwi\u0105zk\u00f3w na podstawie bibliotek widm masowych (NIST\/EPA\/NIH Mass Spectral Library) dost\u0119pnych w programie NIST MS Search, wersja 2.0; identyfikacja rozdzielonych zwi\u0105zk\u00f3w<\/li>\n<\/ul>\n<h2 style=\"text-align: justify;\">Warunki pomiaru<\/h2>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pr\u00f3bki lotnych zwi\u0105zk\u00f3w organicznych pobiera si\u0119 na miejscu, poprzez umieszczenie w\u0142\u00f3kna wewn\u0105trz obiektu (np. ksi\u0105\u017cki), lub przez przy\u0142o\u017cenie w\u0142\u00f3kna do badanej powierzchni obiektu (pob\u00f3r pr\u00f3bki kontaktowy, jednak nieniszcz\u0105cy).<\/p>\n<div id=\"attachment_344\" style=\"width: 303px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img aria-describedby=\"caption-attachment-344\" decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"wp-image-344 size-full\" src=\"https:\/\/fizyka.umk.pl\/~erihs\/nowaStrona\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/chromatografiaGazowa1.png\" alt=\"chromatografiaGazowa1\" width=\"293\" height=\"194\" \/><p id=\"caption-attachment-344\" class=\"wp-caption-text\">Rys. 1. Pob\u00f3r pr\u00f3bek mikrobiologicznych lotnych zwi\u0105zk\u00f3w organicznych w celu sprawdzenia aktywno\u015bci metabolicznej ple\u015bni (Fot.\u00a0T.\u00a0Kozielec)<\/p><\/div>\n<div id=\"attachment_346\" style=\"width: 590px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img aria-describedby=\"caption-attachment-346\" decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"wp-image-346 size-full\" src=\"https:\/\/fizyka.umk.pl\/~erihs\/nowaStrona\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/chromatografiaGazowa2.png\" alt=\"chromatografiaGazowa2\" width=\"580\" height=\"180\" srcset=\"https:\/\/www.e-rihs.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/chromatografiaGazowa2.png 580w, https:\/\/www.e-rihs.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/chromatografiaGazowa2-300x93.png 300w\" sizes=\"(max-width: 580px) 100vw, 580px\" \/><p id=\"caption-attachment-346\" class=\"wp-caption-text\">Rys. 2. Pob\u00f3r lotnych zwi\u0105zk\u00f3w organicznych z wn\u0119trza obiektu w celu wykrycia marker\u00f3w degradacji (Fot. M. Grenda \u2013 Kurmanow)<\/p><\/div>\n<h2 style=\"text-align: justify;\">Format wynik\u00f3w<\/h2>\n<p style=\"text-align: justify;\">Wykonywana jest analiza jako\u015bciowa, analiza p\u00f3\u0142ilo\u015bciowa, w szczeg\u00f3lnych przypadkach mo\u017cliwa jest analiza ilo\u015bciowa. Wyniki dostarczane s\u0105 w postaci chromatogram\u00f3w z poszczeg\u00f3lnymi pikami odpowiadaj\u0105cymi ka\u017cdej rozdzielonej substancji lotnej pobranej znad lub z obiektu. Do wyniku do\u0142\u0105czana jest\u00a0 tabela ze zidentyfikowanymi zwi\u0105zkami oraz ich st\u0119\u017cenia. Wynik opatrzony jest komentarzem definiuj\u0105cym \u017ar\u00f3d\u0142a pochodzenia poszczeg\u00f3lnych zwi\u0105zk\u00f3w.<\/p>\n<div id=\"attachment_345\" style=\"width: 610px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img aria-describedby=\"caption-attachment-345\" decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"wp-image-345 size-full\" src=\"https:\/\/fizyka.umk.pl\/~erihs\/nowaStrona\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/chromatografiaGazowa3.png\" alt=\"chromatografiaGazowa3\" width=\"600\" height=\"333\" srcset=\"https:\/\/www.e-rihs.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/chromatografiaGazowa3.png 600w, https:\/\/www.e-rihs.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/chromatografiaGazowa3-300x167.png 300w\" sizes=\"(max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><p id=\"caption-attachment-345\" class=\"wp-caption-text\">Rys. 3. Przyk\u0142adowy chromatogram<\/p><\/div>\n<h2 style=\"text-align: justify;\">Bibliografia<\/h2>\n<ol>\n<li style=\"text-align: justify;\">Sawoszczuk, J. Sygu\u0142a-Cholewi\u0144ska, J. M. Del Hoyo-Mel\u00e9ndez, Optimization of headspace solid phase microextraction for the analysis of microbial volatile organic compounds emitted by fungi: Application to historical objects, J. Chromatogr. A, 1409 (2015) 30\u201345, <a href=\"http:\/\/dx.doi.org\/10.1016\/j.chroma.2015.07.059\">http:\/\/dx.doi.org\/10.1016\/j.chroma.2015.07.059<\/a><\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dysponent: Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Kontakt: dr hab. Tomasz Sawoszczuk, prof. UEK\u00a0 Opis Metody Technika: mikroekstrakcja do fazy sta\u0142ej \u2013 chromatografia gazowa \u2013 spektrometria mas (SPME \u2013 GC \u2013 MS) s\u0142u\u017cy badaniu lotnych zwi\u0105zk\u00f3w organicznych emitowanych z obiekt\u00f3w zabytkowych. Pr\u00f3bka &hellip; <a href=\"https:\/\/www.e-rihs.pl\/index.php\/chromatografia-gazowa-spektrometria-mas-gc-ms\/\">Czytaj dalej <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.e-rihs.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/343"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.e-rihs.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.e-rihs.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.e-rihs.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.e-rihs.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=343"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.e-rihs.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/343\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3333,"href":"https:\/\/www.e-rihs.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/343\/revisions\/3333"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.e-rihs.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=343"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}