{"id":3581,"date":"2026-08-01T15:56:53","date_gmt":"2026-08-01T15:56:53","guid":{"rendered":"https:\/\/www.e-rihs.pl\/?page_id=3581"},"modified":"2026-08-01T17:06:05","modified_gmt":"2026-08-01T17:06:05","slug":"rentgenowska-dyfraktometria-z-fluorescencja-xrf-xrd-hydra","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.e-rihs.pl\/index.php\/rentgenowska-dyfraktometria-z-fluorescencja-xrf-xrd-hydra\/","title":{"rendered":"Rentgenowska dyfraktometria z fluorescencj\u0105 XRF\/XRD HYDRA"},"content":{"rendered":"

Dysponent<\/strong>: Uniwersytet Miko\u0142aja Kopernika<\/p>\n

Kontakt:<\/strong>\u00a0dr in\u017c. Magdalena Kowalska\u00a0\"koperta\"<\/a><\/p>\n

Opis metody<\/h2>\n

Metoda dyfrakcji promieniowania rentgenowskiego, dzi\u0119ki zjawisku ugi\u0119cia promieni na uporz\u0105dkowanej strukturze obiektu, pozwala okre\u015bli\u0107 jego budow\u0119, najcz\u0119\u015bciej krystaliczn\u0105. Z uwagi na du\u017c\u0105 liczb\u0119 substancji o podobnej strukturze, aby zaw\u0119zi\u0107 zbi\u00f3r zwi\u0105zk\u00f3w chemicznych o budowie pasuj\u0105cej do uzyskanego obrazu dyfrakcyjnego, przeprowadza si\u0119 r\u00f3wnoczesny pomiar fluorescencji wzbudzanej promieniowaniem rentgenowskim. Ten drugi pomiar pozwala wyeliminowa\u0107 zwi\u0105zki chemiczne, w kt\u00f3rych sk\u0142ad wchodz\u0105 pierwiastki mo\u017cliwe do wykrycia, jednak nieobecne w badaniu XRF.<\/p>\n

Najwa\u017cniejsz\u0105 cech\u0105 instrumentu HYDRA jest wykorzystanie tej samej wi\u0105zki promieniowania rentgenowskiego w obu pomiarach: promieniowanie pada na wybrany punkt obiektu, a sygna\u0142y s\u0105 zbierane przez dwa osobne detektory. Dzi\u0119ki temu w tym samym miejscu obiektu otrzymujemy jednocze\u015bnie dwie informacje: sk\u0142ad pierwiastkowy z XRF oraz informacj\u0119 o strukturze krystalicznej z XRD. Oprogramowanie poszukuje w bazie obraz\u00f3w dyfrakcyjnych substancji o zgodnym rozk\u0142adzie maksimum\u00f3w dyfrakcyjnych, r\u00f3wnocze\u015bnie eliminuj\u0105c te zwi\u0105zki chemiczne, kt\u00f3rych sk\u0142ad pierwiastkowy jest niezgodny z uzyskanymi danymi XRF.<\/p>\n

Pomiar ma charakter powierzchniowy lub przypowierzchniowy: uzyskiwana informacja dotyczy przede wszystkim warstw dost\u0119pnych dla promieniowania rentgenowskiego i zale\u017cy od takich czynnik\u00f3w jak energia promieniowania, sk\u0142ad pr\u00f3bki, grubo\u015b\u0107 warstw, absorpcja oraz geometria pomiaru. W przypadku obraz\u00f3w i obiekt\u00f3w warstwowych wynik mo\u017ce by\u0107 mieszanin\u0105 sygna\u0142\u00f3w pochodz\u0105cych z r\u00f3\u017cnych warstw.<\/p>\n

Pomiar aparatem HYDRA odbywa si\u0119 w kilku etapach:<\/p>\n

    \n
  1. Wyb\u00f3r punktu na powierzchni badanego obiektu.<\/li>\n
  2. Ustawienie odpowiedniej orientacji aparatu wzgl\u0119dem miejsca badania.<\/li>\n
  3. O\u015bwietlenie miejsca badania wi\u0105zk\u0105 promieniowania rentgenowskiego.<\/li>\n
  4. Rejestracja fluorescencji rentgenowskiej emitowanej przez pierwiastki w miejscu badania – uzyskuje si\u0119 widmo energetyczne XRF.<\/li>\n
  5. Rejestracja rozk\u0142adu przestrzennego promieniowania ugi\u0119tego za pomoc\u0105 matrycy zliczaj\u0105cej pojedy\u0144cze fotony- uzyskuje si\u0119\u00a0 dyfraktogram XRD, bez zmiany po\u0142o\u017cenia miejsca pomiaru<\/li>\n<\/ol>\n

    Badanie instrumentem HYDRA powinno by\u0107 poprzedzone skanowaniem MAXRF obiektu.<\/p>\n

    Najwa\u017cniejsze zalety instrumentu HYDRA to:<\/strong><\/p>\n