{"id":378,"date":"2016-06-16T08:46:46","date_gmt":"2016-06-16T08:46:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.fizyka.umk.pl\/~erihs\/?page_id=378"},"modified":"2026-01-22T15:09:24","modified_gmt":"2026-01-22T15:09:24","slug":"spectroskopia-refleksyjna-w-podczerwieni-ftir","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.e-rihs.pl\/index.php\/spectroskopia-refleksyjna-w-podczerwieni-ftir\/","title":{"rendered":"Spectroskopia refleksyjna w podczerwieni (FTIR)"},"content":{"rendered":"<p><strong>Dysponent<\/strong>: Akademia Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie<\/p>\n<p><strong>Kontakt:\u00a0<\/strong><a href=\"mailto:mgoryl@asp.krakow.pl\">dr Maria Goryl\u00a0<img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/fizyka.umk.pl\/~erihs\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/koperta.gif\" alt=\"koperta\" width=\"14\" height=\"16\" \/><\/a>\u00a0(ASP)<\/p>\n<h2>Opis metody<\/h2>\n<p style=\"text-align: justify;\">Spektroskopia w podczerwieni (FT-IR) umo\u017cliwia analiz\u0119 wi\u0119kszo\u015bci materia\u0142\u00f3w, z wyj\u0105tkiem metali, soli kwas\u00f3w beztlenowych, tlenk\u00f3w ci\u0119\u017ckich metali i cz\u0105steczek homoj\u0105drowych (H<sub>2<\/sub>, O<sub>2<\/sub>, etc.). W zale\u017cno\u015bci od zastosowanej techniki pomiarowej analizy mog\u0105 by\u0107 wykonane w spos\u00f3b nieinwazyjny (bezpo\u015brednio na obiekcie, rys. 1.) lub na niewielkich (ok. 5 mg, patrz rys. 2.) pr\u00f3bkach pobranych z obiektu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Spektroskopia FT-IR mierzy oddzia\u0142ywanie cz\u0105steczek badanej pr\u00f3bki\/obiektu z promieniowaniem podczerwonym. Wynik pomiaru stanowi widmo zale\u017cno\u015bci intensywno\u015bci absorpcji\/odbicia promieniowania od jego energii wyra\u017canej zwyczajowo jako liczba falowa [cm<sup>-1<\/sup>]. Absorpcja promieniowania IR powoduje wzbudzenie cz\u0105steczek na wy\u017csze poziomy oscylacyjne. Ka\u017cda z cz\u0105steczek posiada unikalny zestaw oscylacyjnych poziom\u00f3w energetycznych, a absorpcja promieniowania objawia si\u0119 w postaci pasm (pik\u00f3w) na rejestrowanych widmach.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Analiza widm FT-IR opiera si\u0119 na por\u00f3wnaniu widma badanej pr\u00f3bki\/obiektu z widmami substancji wzorcowych lub na identyfikacji pasm pochodz\u0105cych od poszczeg\u00f3lnych wi\u0105za\u0144, czy grup funkcyjnych.<\/p>\n<h2>Zastosowanie<\/h2>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pomiary nieinwazyjne wykonuje obiekt\u00f3w o p\u0142askich, odbijaj\u0105cych powierzchni, m.in. dla:<\/p>\n<ul>\n<li style=\"text-align: justify;\">malowide\u0142 na p\u0142\u00f3tnie i desce, w celu analizy sk\u0142adnik\u00f3w spoiw, cz\u0119\u015bci pigment\u00f3w, zapraw, kit\u00f3w, etc.;<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">rze\u017ab, z wyj\u0105tkiem zag\u0142\u0119bie\u0144, do kt\u00f3rych nie mo\u017cna dotrze\u0107 frontow\u0105 \u015bcian\u0105 aparatu (patrz rys. 1.);<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">innych obiekt\u00f3w o ile ich kszta\u0142t pozwala na dosuni\u0119cie aparatu.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Pomiary mikroinwazyjne, dla niewielkich pr\u00f3bek m.in. dla:<\/p>\n<ul>\n<li>warstw malarskich i technicznych malowide\u0142, polichromowanych rze\u017ab;<\/li>\n<li>polimer\u00f3w naturalnych i syntetycznych;<\/li>\n<li>wi\u0119kszo\u015bci innych materia\u0142\u00f3w organicznych;<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Spektroskopia w podczerwieni nie pozwala na identyfikacj\u0119 barwnik\u00f3w na papierze lub tkaninach oraz bia\u0142ka w malowid\u0142ach \u015bciennych z powodu niedostatecznej czu\u0142o\u015bci. Niemo\u017cliwa jest identyfikacja cz\u0119\u015bci pigment\u00f3w \u2013 tlenk\u00f3w, siarczk\u00f3w \u2013 kt\u00f3re nie daj\u0105 specyficznego sygna\u0142u w rejestrowanym zakresie podczerwieni.<\/p>\n<h2>Instrument<\/h2>\n<p>W badaniach wykorzystywany jest spektrometr FT-IR Bruker Alpha, z detektorem DLaTGS, o nast\u0119puj\u0105cej specyfikacji:<\/p>\n<ul>\n<li>Zakres pomiarowy: 7500-375 cm<sup>-1<\/sup>;<\/li>\n<li>Stosunek S\/N &gt;50000:1 (przy rejestracji przez 60 s, przy rozdzielczo\u015bci 4 cm<sup>-1<\/sup>);<\/li>\n<li>Rozdzielczo\u015b\u0107: p\u0142ynnie regulowana od ok. 0.8 cm<sup>-1<\/sup> do 256 cm<sup>-1<\/sup>;<\/li>\n<li>Dok\u0142adno\u015b\u0107 fotometryczna &lt; 0.1% T;<\/li>\n<li>Dok\u0142adno\u015b\u0107 liczby falowej &lt;0.05 cm<sup>-1<\/sup>; precyzja &lt;0.0005 cm<sup>-1<\/sup> (przy 2000 cm<sup>-1<\/sup>);<\/li>\n<\/ul>\n<p>Spektrometr wyposa\u017cony jest w przystawki:<\/p>\n<ul>\n<li style=\"text-align: justify;\">Bruker QuickSnap External Reflection do pomiar\u00f3w nieinwazyjnych, kt\u00f3ra umo\u017cliwia rejestracj\u0119 widm z maksymalnej odleg\u0142o\u015bci od obiektu ok. 1cm. Plamka pomiarowa mo\u017ce mie\u0107 \u015brednic\u0119: 4, 6 lub ~12 mm, a zamontowana wewn\u0105trz przystawki kamera pozwala na obserwacj\u0119 rejestrowanego fragmentu obiektu;<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Bruker QuickSnap Platinium ATR z kryszta\u0142em diamentowym o wymiarach 0,5 x 2 mm.<\/li>\n<\/ul>\n<div id=\"attachment_380\" style=\"width: 422px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img aria-describedby=\"caption-attachment-380\" decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"wp-image-380 size-full\" src=\"https:\/\/fizyka.umk.pl\/~erihs\/nowaStrona\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/FTIR-Rus.1-ASP-Krakow.png\" alt=\"FTIR-Rus.1 ASP Krakow\" width=\"412\" height=\"452\" srcset=\"https:\/\/www.e-rihs.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/FTIR-Rus.1-ASP-Krakow.png 412w, https:\/\/www.e-rihs.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/FTIR-Rus.1-ASP-Krakow-273x300.png 273w\" sizes=\"(max-width: 412px) 100vw, 412px\" \/><p id=\"caption-attachment-380\" class=\"wp-caption-text\">Rys. 1. Spektrometr FT-IR z przystawk\u0105 do pomiar\u00f3w nieinwazyjnych<\/p><\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\">Rys. 1. przedstawia zdj\u0119cie aparatu z przystawk\u0105 do pomiar\u00f3w nieinwazyjnych przystawion\u0105 do przyk\u0142adowego obiektu, na Rys. 2. przedstawiono zdj\u0119cie pokazuj\u0105ce stolik przystawki ATR z przyk\u0142adow\u0105 pr\u00f3bk\u0105 umieszczon\u0105 na krysztale.<\/p>\n<div id=\"attachment_384\" style=\"width: 470px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img aria-describedby=\"caption-attachment-384\" decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"wp-image-384 size-full\" src=\"https:\/\/fizyka.umk.pl\/~erihs\/nowaStrona\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/FTIR-Rys-2-ASP-Krakow.png\" alt=\"Widok (w powi\u0119kszeniu) stolika przystawki do pomiar\u00f3w ATR\/FT-IR. Ilo\u015b\u0107 pr\u00f3bki widoczna na zdj\u0119ciu jest wystarczaj\u0105ca do zarejestrowania dobrej jako\u015bci widma. \" width=\"460\" height=\"417\" srcset=\"https:\/\/www.e-rihs.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/FTIR-Rys-2-ASP-Krakow.png 460w, https:\/\/www.e-rihs.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/FTIR-Rys-2-ASP-Krakow-300x272.png 300w\" sizes=\"(max-width: 460px) 100vw, 460px\" \/><p id=\"caption-attachment-384\" class=\"wp-caption-text\">Rys. 2. Widok (w powi\u0119kszeniu) stolika przystawki do pomiar\u00f3w ATR\/FT-IR. Ilo\u015b\u0107 pr\u00f3bki widoczna na zdj\u0119ciu jest wystarczaj\u0105ca do zarejestrowania dobrej jako\u015bci widma.<\/p><\/div>\n<h2>Warunki badania<\/h2>\n<ul>\n<li style=\"text-align: justify;\">Pomiary nieinwazyjne \u2013 nadmierna wilgotno\u015b\u0107 powietrza, b\u0105d\u017a jej du\u017ce chwilowe wahania istotnie utrudniaj\u0105 pomiary; pomocne w pomiarach s\u0105 sztaluga, kliny, klocki itp.<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">Pomiary technik\u0105 ATR &#8211; wymiary pr\u00f3bki nie powinny przekracza\u0107 8 x 8 cm. Podczas pomiaru pr\u00f3bka jest dociskana do kryszta\u0142u diamentowego jak pokazano na Rys. 2. Sporadycznie, w przypadku pr\u00f3bek proszkowych pr\u00f3bka mo\u017ce ulec zniszczeniu (nie mo\u017cna jej zebra\u0107 z okienka pomiarowego).<\/li>\n<\/ul>\n<h2 style=\"text-align: justify;\">Format wynik\u00f3w<\/h2>\n<p style=\"text-align: justify;\">W zale\u017cno\u015bci od potrzeb zarejestrowane widma mog\u0105 by\u0107 przekazane w surowej formie, opracowanej\u00a0b\u0105d\u017a poddane kompletnej analizie w zale\u017cno\u015bci od jej celu\u00a0w dowolnym formacie numerycznym lub graficznym.<\/p>\n<div id=\"attachment_386\" style=\"width: 926px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img aria-describedby=\"caption-attachment-386\" decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"wp-image-386 size-full\" src=\"https:\/\/fizyka.umk.pl\/~erihs\/nowaStrona\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/FTIR-Rys-3-ASP-Krakow.png\" alt=\"Widma bursztynu zarejestrowane w spos\u00f3b nieinwazyjny (niebieskie), transformacja Kramersa-Kr\u00f6niga tego widma (fioletowe) oraz widmo ATR zarejestrowane dla niewielkiej pr\u00f3bki (czerwone). \" width=\"916\" height=\"572\" srcset=\"https:\/\/www.e-rihs.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/FTIR-Rys-3-ASP-Krakow.png 916w, https:\/\/www.e-rihs.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/FTIR-Rys-3-ASP-Krakow-300x187.png 300w, https:\/\/www.e-rihs.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/FTIR-Rys-3-ASP-Krakow-768x480.png 768w\" sizes=\"(max-width: 916px) 100vw, 916px\" \/><p id=\"caption-attachment-386\" class=\"wp-caption-text\">Rys. 3. Widma bursztynu zarejestrowane w spos\u00f3b nieinwazyjny (niebieskie), transformacja Kramersa-Kr\u00f6niga tego widma (fioletowe) oraz widmo ATR zarejestrowane dla niewielkiej pr\u00f3bki (czerwone).<\/p><\/div>\n<p><strong>Bibliografia<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li><a href=\"https:\/\/fizyka.umk.pl\/~erihs\/nowaStrona\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/FT-IR_ASP_Krakow_przykladowe_wyniki.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">przykladowy raport z bada\u0144<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.bruker.com\/fileadmin\/user_upload\/8-PDF-Docs\/OpticalSpectrospcopy\/FT-IR\/ALPHA\/AN\/AN77_ArtRestoration_EN.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Application note (Bruker)<\/a><\/li>\n<li>Francesca Rosi, Alessia Daveri, Patrizia Moretti, Costanza Miliani, <em>I<a href=\"https:\/\/www.researchgate.net\/profile\/Costanza_Miliani\/publication\/283901528_Interpretation_of_mid_and_near-infrared_reflection_properties_of_synthetic_polymer_paints_for_the_non-invasive_assessment_of_binding_media_in_twentieth-century_pictorial_artworks\/links\/566bbba308aea0892c4c95a1.pdf?origin=publication_detail\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">nterpretation of mid and near-infrared reflection properties of synthetic polymer paints for the non-invasive assessment of binding media in twentieth-century pictorial artworks<\/a><\/em>, Microchemical Journal 124 (2015) 898-908, doi: 10.1016\/j.microc.2015.08.019<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dysponent: Akademia Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie Kontakt:\u00a0dr Maria Goryl\u00a0\u00a0(ASP) Opis metody Spektroskopia w podczerwieni (FT-IR) umo\u017cliwia analiz\u0119 wi\u0119kszo\u015bci materia\u0142\u00f3w, z wyj\u0105tkiem metali, soli kwas\u00f3w beztlenowych, tlenk\u00f3w ci\u0119\u017ckich metali i cz\u0105steczek homoj\u0105drowych (H2, O2, etc.). W zale\u017cno\u015bci od zastosowanej techniki pomiarowej &hellip; <a href=\"https:\/\/www.e-rihs.pl\/index.php\/spectroskopia-refleksyjna-w-podczerwieni-ftir\/\">Czytaj dalej <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.e-rihs.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/378"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.e-rihs.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.e-rihs.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.e-rihs.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.e-rihs.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=378"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.e-rihs.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/378\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3326,"href":"https:\/\/www.e-rihs.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/378\/revisions\/3326"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.e-rihs.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=378"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}