Polski węzeł E-RIHS.pl, we współpracy z Centrum Badań i Konserwacji Dziedzictwa Kulturowego WSP UMK oraz Instytutem Studiów Zaawansowanych UMK, po raz pierwszy organizuje szkołę letnią poświęconą wykorzystaniu nowoczesnych metod fizyko-chemicznych w badaniu obiektów zabytkowych. Szkoła odbywać się będzie w Toruniu, w obiektach CBiKDK i ISZ UMK w terminie od 29.06.2026 do 4.07.2026.

Szkoła, jak i kolejne, ma służyć poznaniu możliwości wybranych technik analitycznych, jakimi dysponuje ośrodek – kolejna szkoła odbędzie się w Krakowie, na Uniwersytecie Jagiellońskim.

W ramach tegorocznej szkoły przewidziane są wykłady i zajęcia praktyczne poświęcone następującym metodom badawczym:

1. makrofluorescencja rentgenowska MAXRF (instrument M6 JetStream firmy Bruker): dr hab. Magdalena Iwanicka, prof. UMK i dr inż. Magdalena Kowalska
2. rentgenowska dyfraktometria proszkowa (instrument SmartLab firmy Rigaku): mgr Aleksandra Cyganiuk
3. rentgenowska dyfraktometria nieinwazyjna (instrument HYDRA firmy Bruker): dr inż. Magdalena Kowalska
4. rentgenografia cyfrowa (generator rtg CP160B z detektorem GO-SCAN 4335): mgr Adam Cupa
5. mikroskopia FTIR (Mikroskop FT-IR LUMOS II firmy Bruker): dr Teresa Kurkiewicz
6. tomografia optyczna OCT (instrument 850 nm): prof. dr hab. Piotr Targowski
7. wysokorozdzielcza reflektografia w podczerwieni (instrument APOLLO firmy Opus Instruments): dr hab. Magdalena Iwanicka, prof. UMK
8. technika georadarowa (instrument – system RIS IDS wyposażony w anteny 900 MHz i 2 GHz – bipolar): dr hab. Jarosław Rogóż, prof. UMK
9. skanowanie 3D (instrument ZF Imager 5016 firmy Zoller + Fröhlich): mgr Magdalena Kumorowicz-Brzeska

Ponadto zaprezentowane zostanie łączne użycie technik 1-7 do analizy zabytkowego obrazu sztalugowego wykonanego w technikach tradycyjnych, ilustrujące powiązanie uzyskanych rezultatów.

Techniki 1, 3 i 6 wchodzą w skład Laboratorium Pozyskiwania Danych Fizykochemicznych budowanego w ramach projektu „Polska infrastruktura dla badań nad dziedzictwem kulturowym – ERIHS.PL” finansowanego przez Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki 2021–2027.

W ramach szkoły planowane są dwie wycieczki tematyczne: po Toruniu (dr Krzysztof Wroński) oraz do Muzeum Okręgowego w Toruniu oraz w sobotę, 4.07, całodzienna wycieczka tematyczna po okolicach Torunia (dr hab. Piotr Birecki, prof UMK) wraz ze zwiedzaniem Obserwatorium Astronomicznego UMK – w tym pokaz historycznego teleskopu Drapera  z 1891 r. po niedawnej konserwacji (mgr Paula Śwituszak-Żywica i lic. Szymon Żywica) – zakończona piknikiem.

Szkoła przeznaczona jest dla pracowników publicznych instytucji kultury, szczególnie konserwatorów, w wieku do 35 lat oraz w drugiej kolejności doktorantów odpowiednich kierunków. W ramach zgłoszenia oczekujemy, dla celów rekrutacji, przedstawienia krótkiego uzasadnienia uczestnictwa (bezpośrednio w formularzu, pole: „Proszę uzasadnić zamiar uczestnictwa…”). Szczególnie zachęcamy do udziału kandydatki i kandydatów z mniejszych ośrodków. W przypadku równorzędnych aplikacji będzie brana pod uwagę kolejność zgłoszeń.

Opłata za udział w szkole: 200 zł (z VAT).

W ramach tej opłaty oferujemy zakwaterowanie od 28.06 do 5.07 ze śniadaniem,  program  merytoryczny (wykłady i sesje hands-on przy instrumentach), lunche oraz wycieczki. Opłata nie obejmuje wstępów do obiektów biletowanych.

Ramowy program:

• 28.06: zakwaterowanie, Hotel Meeting, ul. Gen. Bema 73-89
• 29.06 – 3.07: zajęcia
• 4.07: wycieczka tematyczna i piknik
• 5.07: wyjazd

Komitet Naukowy szkoły:

• prof. dr hab. Piotr Targowski (ptarg@umk.pl) – dyrektor
• dr hab. Magdalena Iwanicka, prof. UMK
• dr inż. Magdalena Kowalska

Osoby pragnące wziąć udział w szkole proszone są o wypełnienie zgłoszenia w terminie do 10 maja br. Osoby zakwalifikowane powiadomimy mailowo w terminie do 20 maja o  sposobie i terminie uiszczenia opłaty.

Dofinansowano z programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego „Wsparcie udziału polskich zespołów naukowych w międzynarodowych projektach infrastruktury badawczej” na podstawie umowy nr 2026/WK/04 oraz przez Unię Europejską w ramach działania 2.4 „Badawcza Infrastruktura Nowoczesnej Gospodarki” w programie Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki, Priorytet 2 „Środowisko sprzyjające innowacjom”, nr FENG.02.04-IP.04-0006/24-00.

Infrastruktura europejska E-RIHS ERIC ogłosiła przedłużenie terminu zakończenia drugiego naboru wniosków o dostęp do swoich usług do 15 kwietnia 2026.

Dalsze informacje.

Nasze konsorcjum w ramach programu „Wsparcie udziału polskich zespołów naukowych w międzynarodowych projektach infrastruktury badawcze” uzyskało finasowanie z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego na lata 2025-2030 w wysokości 13 023 552 zł.

Europejskie infrastruktury badawcze ERIC działają w oparciu o wspólne finansowanie przez kraje członkowskie wnoszące składkę gotówkową oraz pokrywające koszty działania swoich węzłów. Większość dotacji z MNiSW zostanie przeznaczona na zakup dwu światowej klasy urządzeń badawczych: spektrometru mas z laserową ablacją próbki (LA-ICP-MS) dla Uniwersytetu Warszawskiego oraz chromatografu cieczowego z tandemową spektrometrią mas (LC-MS/MS) dla Politechniki Warszawskiej. Około 1,5 mln zł umożliwi, jak dotychczas, oferowanie instytucjom ochrony materialnego dziedzictwa kulturalnego, a więc przede wszystkim muzeom i archiwom z Polski i Europy bezpłatnych badań ich obiektów. Planowane są również szkoły letnie i konferencje naukowe poświęcone popularyzacji nowoczesnych metod badania obiektów zabytkowych.

DOFINASOWANO ZE ŚROKÓW BUDŻETU PAŃSTWA

Z wielka satysfakcją informujemy, że dr Ewelina Miśta-Jakubowska, członkini Rady E-RIHS.pl, została nagrodzona w plebiscycie „Archeologiczne sensacje 2025” organizowanym przez czasopismo „Archeologia żywa”, w kategorii „Najciekawszy projekt rozpoczęty w 2025” za projekt badawczy ”Srebrzysty świt. Gospodarka kruszcowa w państwie Piastów”.

Ponadto wśród wyróżnionych znalazły się projekty:

• „Jezioro Lednica (wielkopolskie) – pozłacana włócznia wczesnopiastowska” w kategorii „Unikatowy artefakt 2025”
• „Więcej światła! Badania rysunków naskalnych, objaśnisk i okopceń w pradziejowych kopalniach krzemienia pasiastego w Krzemionkach” w kategorii „Najciekawszy projekt rozpoczęty w 2025”
• „Pień. Badania archeologiczne” w kategorii „Najskuteczniej popularyzowane badania 2025”

w których cześć badań obiektów realizowana jest w ramach projektów z Naboru Krajowego E-RIHS.pl.
Gratulujemy wszystkim laureatom!

Infrastruktura europejska E-RIHS ERIC ogłosiła rozpoczęcie drugiego naboru wniosków o dostęp do swoich usług.

W naborze naukowcy, badacze i specjaliści mogą ubiegać się o dostęp do najnowocześniejszej aparatury, wiedzy naukowej i unikalnych zbiorów oferowanych przez platformy E-RIHS ERIC, w tym:

• MOLAB oferuje dostęp do nieinwazyjnych analiz in situ z wykorzystaniem sprzętu przenośnego
• FIXLAB oferuje dostęp do wielkoskalowych, stacjonarnych urządzeń analitycznych
• ARCHLAB oferuje dostęp do starannie wyselekcjonowanych archiwów naukowych i zbiorów próbek
• DIGILAB oferuje dostęp do narzędzi cyfrowych.

Czytaj dalej →

8. Konferencja z serii „Chemistry for Cultural Heritage” odbędzię w Bled, w Słowenii w dniach 8-11 czerwca 2026.

Konferencje ChemCH organizowane są co drugi rok od 2010 roku z inicjatywy Grupy Roboczej European Chemical Society ds. Chemii dla Dziedzictwa Kulturowego. Konferencje, których nadrzędnym tematem jest Chemia dla Dziedzictwa Kulturowego, promują nauki chemiczne w dziedzinie rozumienia, konserwacji i użytkowania dziedzictwa kulturowego, obejmującego wszystkie jego typy: obiekty, budynki, krajobrazy itp. Głównym celem jest zrozumienie materialnych aspektów dziedzictwa kulturowego, jego otoczenia i sposobu użytkowania. Postęp w metodologiach badawczych, instrumentacji i współczesnych podejściach obliczeniowych znacznie poprawił naszą zdolność do zrozumienia właściwości i składu materiałów zabytkowych i archeologicznych, ich reakcji na otoczenie lub sposób przetwarzania oraz zmian zachodzących w czasie. Równie ważna jest interpretacja i wizualizacja danych z wykorzystaniem podejść intensywnie wykorzystujących dane oraz sztuczną inteligencję. Chemia dla Dziedzictwa Kulturowego promuje wysoce interdyscyplinarne badania naukowe, uwzględniające i ukierunkowane na potrzeby sektora dziedzictwa.

Abstrakty są akceptowane do 1.04.2026.

Ponadto Grupa Robocza European Chemical Society ds. Chemii dla Dziedzictwa Kulturowego (Working Party Chemistry for Cultural Heritage) z dumą ogłasza wprowadzenie dwóch nowych nagród przyznawanych do dwa lata  w celu uznania doskonałości i innowacyjności w dziedzinie badań dziedzictwa kulturowego.

Nagroda dla wybitnego naukowca (Distinguished Scientist Award)  Nagroda przyznawana osobom za długotrwałą innowacyjność i doskonałość, które znacząco przyczyniają się do rozwoju nauki i praktyki chemii w dziedzictwie kulturowym na poziomie europejskim i międzynarodowym.

Nagroda dla młodych naukowców (Early-Stage Scientist Award)  ma na celu podkreślenie innowacyjności i osiągnięć na początku kariery naukowców (do 8 lat po uzyskaniu tytułu doktora) pracujących na ekscytującym styku chemii, technologii, społeczeństwa i dziedzictwa kulturowego.

Termin składania nominacji do obu nagród upływa 15 stycznia 2026 r. Laureaci zostaną zaproszeni do wygłoszenia wykładu podczas kongresu ChemCH 2026 w Bledzie w Słowenii.

Regulamin nagród

Dziesiąty nabór projektów umożliwiających bezpłatny dostęp do aparatury badawczej Konsorcjum obejmuje ofertę technik badawczych wymienionych w zakładce Oferta. Znaleźć tam można również warunki udziału. Termin składania projektów upłynął 15 października 2025. Rada Węzła, na swoim posiedzeniu w dniu 18.11.2024 zatwierdziła do realizacji 18 projektów, natomiast 6 projektów o charakterze naukowo-badawczym rekomendowała do zgłoszenia do Catalogue of Services E-RIHS ERIC.

Czytaj dalej →

1 dzień, 1 grudnia 2025 – Centrum  Nauk Biologiczno-Chemicznych UW

15:30  –  16:00   rozpoczęcie

16:00  –  16:40    Stefan Simon, Sustainable Preservation of Cultural Heritage in the Accelerating Climate Crisis

16:40  – 17:20    Matija Strlič, On the smell of Egyptian mummified bodies and its significance

17:20  –  17:40    Chiara Mazzocchi, Zuzanna Sarnecka, Johanna M. Brown and Letizia Bonizzoni: Ceramic production / The production of ceramics in Moravian settlements in North Carolina: a multidisciplinary study

17:40 –  18:00    Katarzyna Lech: W labiryncie barw zabytkowych tkanin dekoracyjnych

18:00  –              welcome party

Czytaj dalej →

Mamy przyjemność poinformować, że bez wątpienia w kontekście XIX Konkursu Chopinowskiego, w Rzeczpospolitej ukazał się długi i kompetentny(!) wywiad z dr hab. Barbarą Wagner, prof. UW, w którym opowiada o swoim udziale w badaniach autografu Ballady f-moll op. 52 Fryderyka Chopina, jakie odbyły się w Instytucie Fryderyka Chopina w 2024 r:

Nikt tego skarbu nie badał. Trop prowadzi do jednego z najwybitniejszych Polaków

Prof. Barbra Wagner z Centrum Badań Biologiczno-Chemicznych i Wydziału Chemii UW wraz ze swoim laboratorium od początku uczestniczy w ofercie E-RIHS.pl. Jest również delegatką Uniwersytetu Warszawskiego do Rady E-RiHS.pl i przedstawicielem Polski w Zgromadzeniu Ogólnym infrastruktury europejskiej E-RIHS ERIC

Serdecznie zapraszamy do udziału w dwudziestej piątej – jubileuszowej – edycji konferencji AChwOZ’XXV (Analiza Chemiczna w Ochronie Zabytków), która odbędzie się w dniach 1–2 grudnia 2025 r.
Miejsce wydarzenia: Centrum Nauk Biologiczno-Chemicznych Uniwersytetu Warszawskiego, ul. Żwirki i Wigury 101, Warszawa.

Program konferencji

1 grudnia – Uroczyste otwarcie oraz wykłady zaproszonych gości:

• Prof. Dr. Stefan Simon – Dyrektor Rathgen-Forschungslabor der Staatlichen Museen zu Berlin
• Prof.  Dr.  Matija Strlič – Kierownik Heritage Science Laboratory, University of Ljubljana

2 grudnia – Sesja naukowa uczestników konferencji

Rejestracja i zgłoszenia
Zapraszamy do rejestracji za pośrednictwem formularza dostępnego na stronie konferencji. Termin nadsyłania propozycji wystąpień: do 31 października 2025 r.

Wszelką korespondencję dotyczącą konferencji proszę kierować bezpośrednio do organizatorów wydarzenia.